Vì Sao Mối Nối Tấm Panel ALC Bị Nứt? Cơ Chế Và Cách Xử Lý Đúng | Càn Thanh

Trả lời nhanh Vết nứt chân chim chạy dọc mạch nối panel ALC hầu như không bao giờ do tấm kém chất lượng. Nó là kết quả cộng dồn của nhiều cơ chế biến dạng tự nhiên: co khô của bê tông khí, giãn nở – co lại theo nhiệt độ, từ biến khi chịu tải dài hạn, và chênh lệch biến dạng giữa tấm với khung kết cấu. Điểm mấu chốt: các biến dạng này rất nhỏ nhưng dồn hết vào một mạch nối dày vài milimét. Nếu mạch bị trám cứng bằng vữa xi măng thông thường, mạch không còn đường thoát biến dạng nào ngoài việc nứt. Đây không phải quan điểm riêng của nhà cung cấp. TCVN 12869:2020 mục 8.3.3 ghi rõ: mối nối giữa các tấm và giữa tấm với kết cấu liền kề phải được điền đầy bằng vật liệu phù hợp, và nên sử dụng các vật liệu có khả năng đàn hồi. Cách xử lý đúng gồm bốn lớp: keo/vữa chuyên dụng có khả năng đàn hồi điền đầy mạch, tận dụng rãnh chữ V do vát mép tấm, dán lưới chống nứt ô không lớn hơn 30mm trùm mỗi bên ít nhất 150mm, rồi mới trát và bả hoàn thiện.

Đang gặp nứt mạch nối trên công trình đã thi công, hoặc cần chốt cấu tạo mạch nối trước khi thi công? Gọi 0967 213 312 - Zalo 0982 127 343, kỹ sư Càn Thanh tư vấn kỹ thuật miễn phí.

Mối nối tấm Panel ALC là gì và vì sao nó là điểm nhạy cảm nhất

Tấm Panel ALC liên kết với nhau qua ngàm âm – dương chạy dọc hai cạnh dài của tấm. Giữa hai tấm ghép luôn tồn tại một mạch nối cần được xử lý bằng keo hoặc vữa chuyên dụng để làm ba việc: lấp đầy khoang giữa ngàm, truyền lực cắt giữa hai tấm liền kề, và làm kín mạch nhằm hạn chế thấm và lọt âm.

Mạch nối này - cùng với vị trí tiếp giáp giữa panel và kết cấu khung (cột, dầm, sàn) - là nơi tập trung ứng suất do biến dạng vật liệu. Đây cũng là nơi dễ xuất hiện vết nứt nhất nếu xử lý không đúng kỹ thuật.

Cần nói ngay một điều: hiện tượng nứt mạch nối xảy ra với hầu hết vật liệu tấm lớn ghép nối, không riêng gì Panel ALC. Vấn đề không nằm ở chỗ có biến dạng hay không - biến dạng là quy luật vật lý, không thể triệt tiêu - mà nằm ở chỗ mạch nối có được cấu tạo để hấp thụ biến dạng đó hay không.

Sáu cơ chế gây nứt mạch nối

Vết nứt tại mối nối hiếm khi đến từ một nguyên nhân đơn lẻ. Đây thường là kết quả cộng dồn của nhiều cơ chế biến dạng xảy ra đồng thời trong vật liệu bê tông khí chưng áp và trong hệ kết cấu xung quanh.

1. Co khô của bê tông khí chưng áp

AAC có cấu trúc lỗ rỗng dạng tổ ong và hàm lượng ẩm khá cao sau quá trình chưng áp. Sau khi lắp đặt, vật liệu tiếp tục thoát ẩm ra môi trường và co lại. Nếu mạch nối bị khống chế cứng tuyệt đối, ứng suất co ngót sẽ tập trung ngay tại mạch thay vì phân tán đều - và biểu hiện ra ngoài bằng vết nứt. Đây là cơ chế mạnh nhất trong sáu cơ chế và được phân tích riêng ở mục tiếp theo.

2. Giãn nở – co lại do thay đổi nhiệt độ

Panel ở vị trí ngoài trời hoặc mái chịu biến thiên nhiệt độ ngày – đêm lớn hơn nhiều so với tường trong nhà, khiến vật liệu giãn nở và co lại theo chu kỳ lặp đi lặp lại. Theo thời gian, chu kỳ này gây mỏi vật liệu tại đúng vị trí mạch nối. Báo cáo RILEM về bê tông khí chưng áp khuyến nghị lấy hệ số giãn nở nhiệt dài của AAC bằng 8 × 10⁻⁶ trên mỗi độ K cho phần lớn trường hợp thực tế.

3. Từ biến khi chịu tải dài hạn

Với panel sàn chịu tải trọng sử dụng thường xuyên, ngoài biến dạng đàn hồi tức thời còn có biến dạng từ biến - diễn ra chậm nhưng liên tục theo thời gian dưới tải trọng duy trì. Biến dạng này cộng dồn dần và có thể bộc lộ tại mạch nối sau một thời gian sử dụng.

4. Chênh lệch biến dạng giữa panel và khung kết cấu

Panel ALC và khung kết cấu (cột, dầm bê tông hoặc thép) có mô đun đàn hồi, hệ số giãn nở nhiệt và tốc độ biến dạng theo thời gian khác nhau. Khi hai vật liệu bị liên kết cứng với nhau tại vị trí tiếp giáp mà không có chi tiết cấu tạo phù hợp, chênh lệch biến dạng sẽ tập trung ứng suất đúng tại vị trí liên kết hoặc mạch nối gần đó.

5. Panel hoặc kết cấu bị giữ cứng tại vị trí liên kết

Nếu hệ pat thép khống chế tấm quá cứng theo mọi phương, tấm panel không còn đường thoát biến dạng nào khác ngoài việc nứt ngay tại mối nối hoặc tại vị trí liên kết gần nhất. Pat thép có nhiệm vụ giữ tấm ổn định, không phải khóa chết mọi chuyển vị của tấm.

6. Chuyển vị khác nhau giữa hai tấm liền kề

Hai tấm cạnh nhau có thể chịu tải trọng, điều kiện độ ẩm hoặc điều kiện gối đỡ hơi khác nhau, dẫn đến chuyển vị (võng, xoay) không đồng đều - biểu hiện thành khe hở hoặc vết nứt ngay tại ranh giới giữa chúng.

Điểm mấu chốt cần rút ra: các cơ chế trên là hiện tượng vật lý tự nhiên của bê tông khí chưng áp và của hệ kết cấu, không thể triệt tiêu hoàn toàn bằng cách trám cứng mối nối. Giải pháp đúng là thiết kế và thi công mối nối có khả năng thích ứng biến dạng - chứ không phải cố ngăn chặn biến dạng bằng một vật liệu cứng và giòn.

Co khô kéo dài bao lâu? Con số làm thay đổi cách nhìn về mạch nối

Đây là phần ít tài liệu tiếng Việt nào nói tới, nhưng lại giải thích trực tiếp vì sao vết nứt mạch nối thường xuất hiện sau khi bàn giao vài tháng chứ không phải ngay sau khi thi công.

TCVN 12867:2020 giới hạn độ co khô của tấm ở mức không quá 0,2 mm trên mỗi mét, thử theo phương pháp của TCVN 12868:2020. Đó là ngưỡng chất lượng sản phẩm. Nhưng tiêu chuẩn không nói co khô đó diễn ra trong bao lâu - và chính yếu tố thời gian mới quyết định cách xử lý mạch nối.

Báo cáo RILEM về bê tông khí chưng áp đưa ra một mô hình định lượng cho việc này. Độ co khô theo thời gian tuân theo hàm hyperbol, trong đó thời gian để đạt một nửa độ co khô cuối cùng tỉ lệ với bình phương chiều dày cấu kiện và bình phương khối lượng thể tích. Áp dụng cho tấm panel ALC D600 thoát ẩm ở 20 °C, hai mặt cùng thoát ẩm, kết quả như sau:

Chiều dày tấm	Đạt 50% độ co khô sau	Đạt 90% độ co khô sau
75 mm	khoảng 20 ngày	khoảng 6 tháng
100 mm	khoảng 36 ngày	khoảng 11 tháng
150 mm	khoảng 81 ngày	khoảng 2 năm

Với tấm tường 100mm, quá trình ổn định độ ẩm và co khô vẫn tiếp tục trong một khoảng thời gian sau khi thi công. Do tiến độ công trình, lớp hoàn thiện thường được thực hiện trước khi quá trình này kết thúc hoàn toàn. Vì vậy, phần biến dạng còn lại của tấm cần được tính đến khi thiết kế và xử lý mạch nối để hạn chế nguy cơ xuất hiện các vết nứt bề mặt sau hoàn thiện.

Một chi tiết nữa từ RILEM đáng lưu ý: một phần đáng kể độ co ngót của AAC là không thuận nghịch sau lần khô đầu tiên - tấm đã khô rồi thì hút ẩm trở lại cũng không nở lại hoàn toàn về kích thước ban đầu. Bù lại, tổng độ co ngót cuối cùng của AAC nhỏ hơn bê tông thường, nhờ quá trình chưng áp làm giảm đáng kể lượng lỗ rỗng siêu mịn.

Chuyển vị nhỏ đến mức nào, và vì sao vẫn đủ gây nứt

Lấy đúng ngưỡng của TCVN 12867:2020 để tính: độ co khô không quá 0,2 mm/m. Một tấm rộng 600mm sẽ co lại tối đa 0,12mm theo chiều rộng. Hai tấm liền kề, mỗi tấm co về phía tim của mình, làm mạch nối giữa chúng mở ra khoảng 0,12mm.

Cộng thêm biến dạng nhiệt: với chênh lệch nhiệt độ 30 °C ở tường ngoài trời và hệ số giãn nở nhiệt 8 × 10⁻⁶ trên mỗi độ K theo RILEM, biến dạng nhiệt là 0,24 mm/m, tương ứng khoảng 0,14mm nữa trên mỗi mạch - và biến dạng này lặp lại theo chu kỳ ngày đêm.

Tổng cộng chỉ khoảng một phần tư milimét. Nghe rất nhỏ, cho đến khi nhìn vào chỗ nó phải xảy ra: toàn bộ chuyển vị đó dồn vào một mạch nối dày vài milimét. Biến dạng cục bộ của vật liệu trong mạch vì thế lên tới vài phần trăm - vượt xa khả năng biến dạng kéo của vữa xi măng cứng. Vật liệu mạch không có lựa chọn nào khác ngoài nứt.

Cùng một chuyển vị đó, nếu vật liệu mạch có khả năng đàn hồi, nó sẽ biến dạng và trở lại - và mạch không nứt. Đây chính là toàn bộ nội dung kỹ thuật của khuyến nghị trong TCVN 12869:2020.

Vết nứt mối nối có đáng lo không? Phân biệt hai trường hợp

Không phải vết nứt nào ở mạch nối cũng có ý nghĩa như nhau. Việc phân biệt đúng quyết định nên xử lý hoàn thiện hay phải mời kỹ sư kiểm tra kết cấu.

Dấu hiệu	Nứt lớp hoàn thiện (thường gặp)	Nứt cần kiểm tra kỹ thuật
Hình dạng	Đường mảnh, chạy đúng theo mạch nối	Nứt xiên, không theo mạch, hoặc nứt xuyên thân tấm
Chiều sâu	Chỉ ở lớp bột trét / sơn	Xuyên qua thân tấm, thấy được ở cả hai mặt tường
Kèm theo	Không võng, không xô lệch, không hở mạch lớn	Có võng, xô lệch, hở mạch, hoặc tấm bị nghiêng
Diễn biến	Ổn định sau giai đoạn co ngót đầu	Tiếp tục mở rộng theo thời gian
Ý nghĩa	Không ảnh hưởng khả năng chịu lực	Có thể liên quan đến gối đỡ, liên kết pat hoặc tải trọng vượt thiết kế
Xử lý	Cào mạch, dán lưới, trét lại theo đúng cấu tạo	Dừng hoàn thiện, mời đơn vị kỹ thuật kiểm tra tại công trình

Trường hợp thứ hai không nên tự trám qua loa rồi bỏ qua. Nứt xuyên tấm kèm võng hoặc xô lệch là dấu hiệu của vấn đề ở tầng cấu tạo, và trám bề mặt chỉ che đi triệu chứng.

Cấu tạo mạch nối đúng kỹ thuật - bốn lớp

Toàn bộ phần này dựa trên TCVN 12869:2020 (Tấm tường bê tông khí chưng áp cốt thép - Thi công và nghiệm thu), có trích dẫn số hiệu mục cụ thể để người đọc tự đối chiếu.

Lớp 1 - Keo hoặc vữa chuyên dụng có khả năng đàn hồi, điền đầy mạch

Mối nối giữa các tấm và giữa tấm với kết cấu liền kề phải được điền đầy bằng vật liệu phù hợp. Nên sử dụng các vật liệu có khả năng đàn hồi." Hai từ khóa cần nhớ là điền đầy và đàn hồi. Điền đầy để mạch kín và truyền được lực cắt; đàn hồi để hấp thụ chuyển vị. Vữa xi măng cát thông thường đạt yêu cầu thứ nhất nhưng không đạt yêu cầu thứ hai.

Lớp 2 - Rãnh chữ V do vát mép hai tấm tạo ra

Hai cạnh dài của tấm panel đều được vát mép (8mm với tấm dày 100mm, 6mm với tấm 75 và 150mm). Khi ghép, hai mép vát tạo một rãnh chữ V chạy suốt mạch nối trên cả hai mặt tường. Rãnh này không phải khuyết tật mà là không gian dành sẵn cho lớp lưới và vật liệu hoàn thiện, để lớp lưới nằm chìm bên trong thay vì nhô lên tạo gờ nổi dọc tường.

Lớp 3 - Lưới chống nứt

TCVN 12869:2020 mục 8.4.4 quy định rất cụ thể cho vị trí tiếp giáp giữa tấm tường với các kết cấu liền kề: bố trí lớp lưới có kích thước ô không lớn hơn 30mm, phủ kín chiều dày mạch, trùm về hai bên ít nhất 150mm. Đây là con số nên đưa thẳng vào biện pháp thi công thay vì để thợ ước lượng - trùm 5cm mỗi bên là không đủ.

Lớp 4 - Trát và bả hoàn thiện

Mục 8.4.2 khuyến nghị dùng vữa trát trộn sẵn cho bê tông nhẹ đáp ứng TCVN 9028:2011 - dòng vữa tô trộn sẵn Càn Thanh phân phối cho hạng mục này là EBS 302, đạt đúng tiêu chuẩn đó. Mục 8.4.3 cho phép dùng vữa trát theo TCVN 4314:2003, nhưng khi đó phải có biện pháp đảm bảo khả năng bám dính của vữa trát với bê tông khí chưng áp. Bột bả gốc xi măng theo TCVN 7239:2014, sơn nhũ tương theo TCVN 8652:2012.

Ba khuyến nghị quan trọng ít người biết trong TCVN 12869:2020

Ngoài mục 8.3.3 và 8.4.4 đã nêu, tiêu chuẩn còn ba nội dung liên quan trực tiếp đến chống

1. Chống nứt là hạng mục của bản vẽ thiết kế thi công, không phải việc phát sinh ở khâu hoàn thiện

Mục 6.1.4: bản vẽ thiết kế thi công cần thể hiện phương án gia cường, xử lý chống nứt cho các vị trí xung yếu của tấm tường. Nghĩa là cấu tạo chống nứt phải được vẽ và phê duyệt trước khi lắp tấm, chứ không phải xử lý khi vết nứt đã xuất hiện.

2. Vị trí tiếp giáp tấm với cột nên dùng vật liệu có tính đàn hồi

Mục 6.3.8 và chú thích kèm theo: cần đảm bảo khả năng liên kết giữa các tấm và các kết cấu liền kề; phần tiếp giáp giữa tấm và cột nên dùng vật liệu có tính đàn hồi hoặc giải pháp phù hợp. Đây là vị trí có chênh lệch biến dạng lớn nhất trong cả bức tường, và cũng là nơi hay bị chèn cứng bằng vữa nhất.

3. Không sơn bả chống thấm bịt kín đồng thời cả hai mặt tường

Mục 8.5.4: nên chọn sơn có khả năng chống thấm cho khu vực chịu tác động của hơi ẩm và nước, nhưng không nên dùng sơn bả có khả năng chống thấm, ngăn cản sự thoát hơi đồng thời trên cả hai bề mặt của một kết cấu tường. Ghép khuyến nghị này với biểu đồ co khô ở trên sẽ thấy lý do: bịt kín cả hai mặt làm tấm không thoát được ẩm, kéo dài giai đoạn co ngót thay vì rút ngắn nó.

Quy trình xử lý mạch nối - bảy bước

• Vệ sinh sạch lòng mạch trước khi ghép tấm. Vụn bê tông hoặc bavia trong rãnh ngàm làm hai tấm không ép sát được, mạch hở ngay từ đầu và lớp keo không lấp kín được khoang.
• Mạch giữa hai tấm: dùng vữa xây chuyên dụng cho bê tông khí chưng áp - trong hệ vật tư Càn Thanh là EBT 104, gốc xi măng – polymer, cường độ bám dính không nhỏ hơn 0,4 MPa, thời gian điều chỉnh trên 10 phút, định mức 0,8 bao 25kg mỗi m³ panel - bôi vào lòng rãnh ngàm rồi ép tấm cho vữa trào đều suốt chiều dài mạch.
• Kiểm tra độ thẳng, độ phẳng bằng nivo hoặc máy laser ngay sau khi ghép từng đoạn tường, xử lý ngay các vị trí hở mạch hoặc sứt cạnh trước khi chuyển bước.
• Bố trí pat thép liên kết đúng vị trí và đúng số lượng theo thiết kế, siết vừa đủ để giữ ổn định - không siết cứng đến mức triệt tiêu khả năng biến dạng tự nhiên của tấm.
• Mạch tiếp giáp panel với kết cấu khung (cột, dầm, tường xây cũ) là loại mạch KHÁC và cần vật liệu KHÁC: dùng vữa đàn hồi chuyên trám khe biến dạng - trong hệ vật tư Càn Thanh là EBF-501 - chứ không dùng EBT 104 vốn là vữa xây gốc xi măng. Đây là chỗ mà mục 6.3.8 và 8.3.3 TCVN 12869:2020 khuyến nghị vật liệu có khả năng đàn hồi theo mục 6.3.8, không chèn cứng bằng vữa.
• Dán lưới chống nứt ô không lớn hơn 30mm phủ kín chiều dày mạch, trùm mỗi bên ít nhất 150mm, đặt chìm trong rãnh chữ V trước khi trát và bả hoàn thiện.
• Với khu vực tiếp xúc nước (chân tường WC, bếp, tường ngoài, mái), xử lý chống thấm cho mạch nối và chân tường theo đúng quy trình - mục 8.3.4 lưu ý tường bếp và khu vệ sinh không có tấm thì chiều cao chống thấm nên cao hơn 1.200mm.

Năm sai lầm thường gặp khi xử lý mạch nối

1. Trám vữa xi măng thông thường thay vì keo/vữa chuyên dụng

Sai lầm phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân trực tiếp của phần lớn vết nứt mạch. Vữa xi măng cát thiếu độ dẻo cần thiết để đi cùng biến dạng của AAC, nên mạch nứt trở lại chỉ sau một thời gian ngắn.

2. Bỏ qua lưới chống nứt, hoặc dán lưới trùm quá hẹp

Trùm 5cm mỗi bên là không đủ. TCVN 12869:2020 mục 8.4.4 yêu cầu trùm ít nhất 150mm mỗi bên và ô lưới không lớn hơn 30mm. Lưới có nhiệm vụ phân tán ứng suất ra một dải rộng thay vì để nó tập trung vào một đường.

3. Siết pat liên kết quá cứng

Pat giữ tấm ổn định, không phải khóa chết tấm. Khi tấm bị khống chế theo mọi phương, biến dạng không đi đâu được và bộc lộ thành vết nứt tại chính vị trí liên kết.

4. Lắp tấm đầu tiên không chuẩn

Tấm đầu tiên lệch tim hoặc lệch cốt sẽ khiến các tấm phía sau phải bù sai lệch bằng mạch nối, làm bề rộng mạch không đều và ứng suất dồn về một số mạch nhất định.

5. Sơn bả chống thấm bịt kín cả hai mặt tường

Ngược với trực giác, đây là cách kéo dài giai đoạn co ngót chứ không phải rút ngắn nó. Mục 8.5.4 TCVN 12869:2020 khuyến cáo không ngăn cản sự thoát hơi đồng thời trên cả hai bề mặt của một kết cấu tường.

Về bám dính: vì sao lớp trát quá mạnh lại có hại

Báo cáo RILEM có một khuyến nghị đi ngược trực giác của nhiều người: lớp trát không nên quá mạnh, vì co ngót của chính lớp trát có thể làm bong tách bề mặt nền phía dưới. Với AAC - vật liệu nhẹ, cường độ thấp hơn vữa xi măng mác cao - nguyên tắc này càng quan trọng.

RILEM cũng chỉ ra cơ chế mất bám dính hay gặp nhất trên nền AAC: nếu bề mặt tấm quá khô, nó hút nước từ vữa rất nhanh làm vữa trở nên khô cứng và mất độ dẻo, không còn khả năng đi theo chuyển động của cấu kiện lúc thi công; trường hợp cực đoan thì gần như không có bám dính. Cách khắc phục là điều chỉnh độ dẻo của vữa để bù độ hút nước của nền, hoặc dùng phụ gia giữ nước trong hỗn hợp vữa.

Nhưng làm ẩm quá tay cũng hỏng: RILEM lưu ý làm ướt nền quá mức dẫn đến bám dính kém và lớp trát bị chảy xệ. Báo cáo thừa nhận không có phương pháp đo chính xác nào để xác định tình trạng bề mặt tại một thời điểm - người thợ có kinh nghiệm đánh giá bằng quan sát và bằng phép thử nhanh là quét nước lên bề mặt xem tốc độ hút.

Rút gọn thành nguyên tắc thực hành: vật liệu mạch và lớp hoàn thiện nên mềm hơn hoặc tương đương nền, không nên cứng hơn nền; và độ ẩm bề mặt lúc thi công cần vừa đủ, không quá khô cũng không sũng nước.

Khi nào cần xử lý lại, khi nào để yên

• Vết nứt mảnh chạy đúng theo mạch, chỉ ở lớp bột trét, không kèm võng hay xô lệch: xử lý ở khâu hoàn thiện. Cào rộng mạch tới lớp nền, làm sạch, trám bằng vật liệu đàn hồi, dán lưới đúng quy cách rồi trét lại.
• Vết nứt vẫn tiếp tục mở rộng sau nhiều tháng: đừng trét lại lần nữa. Cần xác định nguồn biến dạng trước - thường là một liên kết bị chèn cứng hoặc một vị trí gối đỡ chưa đúng.
• Nứt xiên, nứt xuyên tấm, thấy được ở cả hai mặt tường: dừng công tác hoàn thiện, mời đơn vị kỹ thuật kiểm tra trực tiếp tại công trình.
• Nứt tập trung tại vị trí tiếp giáp với cột hoặc dầm: kiểm tra lại vật liệu chèn ở vị trí đó theo mục 6.3.8 - đây là lỗi cấu tạo, không phải lỗi hoàn thiện.
• Nứt tại vị trí đường kỹ thuật đi ngầm: kiểm tra lại chiều sâu và chiều rộng rãnh. Mục 7.5.1 TCVN 12869:2020 giới hạn chiều sâu không quá 1/2 chiều dày tấm và chiều rộng không nên quá 1/3 chiều rộng tấm; mục 7.5.2 yêu cầu tránh vị trí thép dọc.

Câu hỏi thường gặp về nứt mối nối panel ALC

1. Nứt mối nối panel ALC có nguy hiểm không?

Cần phân biệt hai loại. Nứt mảnh chạy đúng theo mạch nối, chỉ ở lớp bột trét hoặc sơn, không kèm võng hay xô lệch thì không ảnh hưởng khả năng chịu lực của tường - đây là loại thường gặp và xử lý ở khâu hoàn thiện. Nứt xiên hoặc nứt xuyên thân tấm, thấy được ở cả hai mặt tường, kèm võng hoặc xô lệch thì cần kỹ sư kiểm tra trực tiếp tại công trình.

2. Trám mối nối panel ALC bằng vữa xi măng thường được không?

Không nên. TCVN 12869:2020 mục 8.3.3 khuyến nghị dùng vật liệu có khả năng đàn hồi cho mối nối. Vữa xi măng cát thông thường điền đầy được mạch nhưng không biến dạng theo tấm, nên khi tấm co khô hoặc giãn nở vì nhiệt, mạch sẽ nứt trở lại sau một thời gian ngắn.

3. Bao lâu sau khi lắp thì mối nối hết co ngót?

Lâu hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường. Theo mô hình co ngót của báo cáo RILEM, tấm dày 100mm cần khoảng 36 ngày để đi được một nửa và khoảng 11 tháng để đi được 90% tổng độ co khô, tính ở điều kiện 20 °C với hai mặt tấm cùng thoát ẩm. Tấm 150mm còn lâu hơn, khoảng hai năm. Vì vậy mạch nối phải được cấu tạo để chịu chuyển động kéo dài, không thể trông chờ vào việc chờ tấm khô hẳn rồi mới hoàn thiện.

4. Dán lưới chống nứt rộng bao nhiêu là đủ?

TCVN 12869:2020 mục 8.4.4 quy định lưới có kích thước ô không lớn hơn 30mm, phủ kín chiều dày mạch và trùm về hai bên ít nhất 150mm. Đây là con số nên ghi thẳng vào biện pháp thi công. Trùm hẹp hơn thì ứng suất vẫn tập trung vào một dải quá nhỏ và vết nứt sẽ xuất hiện ngay tại mép lưới.

5. Có nên sơn chống thấm cả hai mặt tường panel để chắc chắn không?

Không nên. Mục 8.5.4 TCVN 12869:2020 khuyến cáo không dùng sơn bả có khả năng chống thấm ngăn cản sự thoát hơi đồng thời trên cả hai bề mặt của một kết cấu tường. Bịt kín cả hai mặt khiến tấm không thoát được ẩm, kéo dài giai đoạn co ngót và giữ độ ẩm bên trong thân tấm - đúng hai điều cần tránh.

6. Ngàm âm dương có ngăn được nứt mạch nối không?

Không. Ngàm giúp hai tấm thẳng hàng, khóa chuyển vị vuông góc với mặt tường và tạo sẵn khoang chứa keo - đó là ba việc rất hữu ích, nhưng không liên quan đến nguyên nhân gây nứt. Nứt mạch nối bắt nguồn từ biến dạng của vật liệu và của hệ kết cấu, nên chỉ có vật liệu mạch phù hợp và cấu tạo mạch đúng mới xử lý được.

7. Xử lý mạch nối tường trong nhà và tường ngoài trời có khác nhau không?

Có. Tường ngoài trời và mái chịu biến thiên nhiệt độ và độ ẩm lớn hơn nhiều, nên chuyển vị tại mạch lớn hơn và lặp lại theo chu kỳ ngày đêm. Vị trí này cần chú ý nhiều hơn đến khả năng co giãn của vật liệu mạch và đến chống thấm; theo chú thích mục 8.3.4, tường ngoài, tường hộp kỹ thuật và tường phòng tắm nên chống thấm toàn bộ bề mặt.

8. Đục rãnh điện nước có làm nứt tường panel không?

Có, nếu làm sai. TCVN 12869:2020 mục 7.5.1 giới hạn chiều sâu đường kỹ thuật đi ngầm không quá 1/2 chiều dày tấm và chiều rộng không nên quá 1/3 chiều rộng tấm; mục 7.5.2 yêu cầu bố trí tránh vị trí thép dọc và hạn chế tối đa việc cắt cốt thép của tấm. Đục sâu hơn hoặc cắt đứt thép dọc là làm yếu tấm ngay tại vị trí đó.

Cần chốt cấu tạo mạch nối cho công trình cụ thể?

Xử lý mối nối đúng không chỉ là một bước hoàn thiện - đây là chi tiết cấu tạo ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền lâu dài của công trình, và theo TCVN 12869:2020 thì nó phải nằm trong bản vẽ thiết kế thi công. Đội ngũ kỹ thuật Càn Thanh tư vấn cấu tạo mạch nối phù hợp cho từng vị trí cụ thể - tường trong nhà, tường ngoài trời, hay sàn chịu tải - thay vì áp dụng một công thức chung cho mọi trường hợp, đồng thời cung cấp đồng bộ vật tư phụ đúng chủng loại: vữa xây chuyên dụng EBT 104 cho mạch ngàm giữa hai tấm (định mức 0,8 bao 25kg mỗi m³ panel), vữa đàn hồi EBF-501 cho khe biến dạng tại tiếp giáp tường – dầm và tường – cột, vữa tô trộn sẵn EBS 302 đạt TCVN 9028:2011 cho lớp trát, cùng lưới chống nứt và pat thép liên kết.

Hotline 0967 213 312 - Zalo 0982 127 343 - canthanh.com.vn